رساله با هدف امکان سنجی تعریف و برهان بر وجود خدا از منظر چهار فیلسوف صاحب مکتب و تاثیر گذار در جهان اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف امکان سنجی برهان بر وجود خدا از منظر فلاسفه صاحب مکتب و تاثیر گذار در جهان اسلام؛ ابن سینا، صدر المتألهین و علامه طباطبائی انجام شده است. در مسأله برهان پذیری، بعد از تحلیل و بررسی دیدگاه ها و نظریات فلاسفه مورد نظر نتایج زیر حاصل شد؛ نخست وجود خدا برهان پذیر است؛ برهان پذیری به این معنا که اثبات وجود خدا برای انسان امری معقول و منطقی است و امتناع ذاتی ندارد. دوم وجود خدا از طریق «برهان لمّی بالذات»، «برهان إنّی از نوع دلیل» و «برهان إنّی مطلق از نوع تضایفی و علّی» قابل اثبات نیست. در این نوشتار «برهان لمّی بالعرض» برای اثبات وجود خدا پیشنهاد شده است که در آثار شیخ الرییس و ملاصدرا نیز وجود دارد. «برهان لمّی بالعرض» وجود نعتی حق تعالی را اثبات می کند و همین امر مستلزم اثبات وجود نفسی او نیز می باشد. با این تبیین مساله برهان پذیری وجود خدا با قاعده«الواجب لابرهان علیه» تعارضی ندارد، زیرا مفاد قاعده بر برهان ناپذیری وجود خدا از طریق «برهان لمّ بالذات» دلالت می کند در حالی که اقامه برهان بر وجود خدا از طریق «برهان لمّ بالعرض» هیچ تعارضی با قاعده مذکور ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Thesis with the aim of examining the feasibility of the definition and proof of the existence of God from the perspective of four influential school philosophers in the Islamic world

نویسندگان [English]

  • Seyed Vahid Kashani
  • Asgari Soleymani Amiri
**Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
چکیده [English]

The present study aims to assess the feasibility of the argument for the existence of God from the perspective of influential school philosophers in the Islamic world; It has been done by Ibn Sina, Sadr al-Muta'allehin and Allama Tabatabai. In the issue of argumentability, after analyzing the views and theories of the philosophers in question, the following results were obtained; First, the existence of God is provable; Arguability means that proving the existence of God is reasonable for man and does not have an inherent denial.Second, the existence of God cannot be proved by "substantial proof", "proof of nature of the type of reason" and "proof of absolute existence of the type of adjective and causal".In this article, a "complete argument" has been proposed to prove the existence of God, which is also present in the works of Sheikh Al-Ra'is and Mulla Sadra. The "non-transcendental argument" proves the existence of the Supreme Being, and this requires proving his own existence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "
  • Al-Wajib La Borhan Alayh"
  • Argumentability"
  • Irrefutability"
  • Argument not in breadth"
  • Argument not in essence"
  • , "
  • Ibn Sina - Sheikh Ishraq Suhrawardi - Mulla Sadra"