شیعه پژوهی

شیعه پژوهی

رویکرد فقهی‌-کلامی شیعه در مواجهه با تهدیدات نرم بینشی و راهکارهای ایجاد قدرت نرم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
ایجاد قدرت نرم، در حقیقت بسترسازی برای مواجهۀ فعال با تهدیدهای نرم دشمنان است. این تهدیدها در سه لایۀ بینش، گرایش و کنش صورت می‌پذیرد که هر یک از این لایه‌ها اهمیت خاصی دارند. البته درجۀ اهمیت این لایه‌ها تابع شرایط زمان و مکان است. با‌این‌حال، صرف‌نظر از درجهٔ اهمیت آن‌ها، آموزه‌های دین مبین اسلام به تهدید نرم دشمنان توجه داشته است و راهکارهایی برای مقابله با آن ارائه می‌دهد. با توجه به شدت یافتن جنگ نرم دشمنان، به کمک رسانه‌های نوین و با توجه به اینکه آموزه‌های دین مبین اسلام یکی از منابع معرفتی طراحان نظام اجتماعی اسلام است، ضرورت دارد که انواع تهدیدهای نرم در لایه‌های مذکور و راهکارهای مقابله با آن‌ها از منظر اسلام شناخته شود و برای کاربرد در جهان کنونی، الگوپردازی گردد. در این پژوهش تلاش شده است که برخی از تهدیدهای نرم دشمنان اسلام در لایۀ بینشی و راهکارهای مواجهۀ با آنان از منظر اسلام بیان گردد و بررسی آنان در لایه‌های گرایشی و کنشی را به پژوهش‌های آینده می‌سپارد. این پژوهش اطلاعات را به‌صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری کرده است و به‌صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Shi'i Jurisprudential-Theological Approach to Soft Cognitive Threats and Strategies for the Development of Soft Power

نویسنده English

mahdi mohamadzadeh
Assistant Professor, Department of Islamic Teachings Education, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

The development of soft power, in essence, consists of laying the groundwork for an active engagement with the soft threats posed by adversaries. These threats manifest across three layers—cognition, inclination, and action—each of which carries particular significance. The degree of importance attributed to each of these layers, however, is contingent upon the specific temporal and spatial context. Nevertheless, irrespective of their relative significance, the teachings of Islam as a true religion have attended to the soft threats of adversaries and offer strategies for countering them. Given the intensification of the enemy's soft warfare through modern media, and considering that Islamic teachings constitute one of the epistemic sources for the designers of the Islamic social order, it is imperative to identify the various types of soft threats across the aforementioned layers and to formulate corresponding counter-strategies from an Islamic perspective, so as to develop applicable models for the contemporary world. The present study endeavors to articulate certain soft threats posed by the enemies of Islam at the cognitive layer, along with the strategies for confronting them from an Islamic standpoint, while deferring the examination of the inclination and action layers to future research. This study has collected data through library-based methods and analyzes them employing a descriptive-analytical approach.

کلیدواژه‌ها English

Soft Power
Soft Threat
Cognitive Warfare
Active Engagement
Groundwork for Active Engagement
قرآن کریم.
نهج البلاغه.
ابن‌اثیر، ابوالحسن علی بن ابوالکرم محمد (1387ش)، أسد الغابه فی معرفة الصحابة، قم: مؤسسۀ فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
ابن‌فارس، احمد بن زکریا (1404ق)، معجم مقاییس اللغة، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، بیروت: نشر الأعلام الإسلامی.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق)، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیة.
ابن‌مشهدی، ابوعبداللّه محمد بن جعفر (1419ق)، المزار الکبیر، تحقیق: قیومی اصفهانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
اسکافی، ابوجعفر محمد بن عبدالله (1374ش)، المعیار والموازنة فی فضائل الإمام أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب، مترجم: محمود مهدوی دامغانی، تهران: نشر نی.
بیات، عبدالرسول (1398ش)، فرهنگ واژه‌ها، تهران: انتشارات سمت.
ترنر، جاناتان (1378ش)، مفاهیم و کاربردهای جامعه‌شناسی، مترجمان: محمد فولادی و محمدعزیز بختیاری، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد (1410ق)، غررالحکم ودررالکلم، قم: دار الکتاب الإسلامی.
جوادی آملی، عبداللَّه (1383ش)، نزاهت قرآن از تحریف، قم: انتشارات اسراء.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1387ش)، الصحاح تاج اللغة وصحاح العربیة، چ4، قم: مؤسسۀ فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
حر عاملی، محمد بن حسن (1414ق)، وسایل الشیعة، چ10، قم: آل البیت لإحیاء التراث.
حرانی، حسن بن علی بن شعبه (1395ش)، تحف العقول عن آل الرسول، چ6، ترجمۀ احمد جنتی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
خاتمی، احمد (1370ش)، فرهنگ علم کلام، تهران: انتشارات صبا.
خامنه‌ای، سیدعلی (1388)، بیانات در دیدار مردم چالوس و نوشهر، 15/07/1388.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم-الدار الشامیة.
رشوند، حسن (1388ش)، بسیج و تهدید نرم، تهران: امید انقلاب.
سبحانی، جعفر (1416ق)، البدعة مفهومها حدّها آثارها، قم: انتشارات مؤسسۀ امام صادق؟ع؟.
سبحانی، جعفر (1421ق)، فی ظلال التوحید، تهران: دار مشعر.
سیوطی، جلال‌الدین (1404ق)، الدر المنثور فی تفسیر بالمأثور، قم: مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی.
شیخ صدوق، محمد بن علی (1377ش)، معانی الأخبار، ترجمۀ محمدی، قم: دارالکتب الإسلامیة.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374ش)، تفسیر المیزان، ترجمۀ محمدباقر موسوی همدانی، چ9، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن (1360ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، محقق: رضا ستوده، تهران: انتشارات فراهانی.
طبری، عمادالدین حسن بن علی (1420ق)، کامل البهائی، تعریب: محمد شعاع فاخر، نجف: انتشارات المکتبة الحیدریة.
طریحی، فخرالدین (1408)، مجمع البحرین، به‌کوششِ محمود عادل، تهران: دفتر نشر اسلامی.
عباسی، شهاب‌الدین (1382ش)، «دین، فن‌آوری و تلویزیون از دید نیل پستمن»، فصلنامۀ پژوهش و سنجش، ش35، ص79-96.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1410ق)، العین، قم: انتشارات هجرت.
فیروزآبادی، سیدمرتضی (1394ش)، فضائل پنج‌تن در صحاح شش‌گانۀ اهل‌سنت، مترجم: محمدباقر ساعدی، تهران: مبین اندیشه.
قرائتی، محسن (1375ش)، تفسیر نور، چ23، قم: مؤسسۀ در راه حق.
کلینی، محمد بن یعقوب (1369ش)، أصول الکافی، ترجمۀ مصطفوی، قم: انتشارات علمیۀ اسلامیه.
لسی، مان نرمان (1388ش)، اصول روان‌شناسی، ترجمۀ دکتر ساعتچی، چ15، تهران: امیرکبیر.
متفکر، حسین (1390ش)، جنگ روانی، قم: پژوهشگاه تحقیقات اسلامی.
مجلسی، محمدباقر (1386ش)، بحار الأنوار، تهران: انتشارات دارالکتب الإسلامیة.
محمدی ری‌شهری، محمد (1390ش)، دانش‌نامۀ قرآن و حدیث، قم: دارالحدیث.
مطهری، مرتضی (1377ش)، مجموعه‌آثار شهید مطهری، تهران: انتشارات صدرا.
معرفت، محمدهادی (1396ش)، تحریف‌ناپذیری قرآن، ترجمۀ غلامرضا نصیری، قم: نشر تمهید.
مکارم شیرازی، ناصر (1371ش)، تفسیر نمونه، چ10، قم: مؤسسۀ فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
مهدیان، عادل (1400ش)، تکنیک‌های جنگ نرم دشمن و راه‌های مقابله با آن از منظر قرآن و روایات، پایان‌نامۀ سطح 3 حوزۀ علمیۀ قم.
نصر، صلاح (1387ش)، جنگ روانی، مترجم: محمود حقیقت کاشانی، چ4، تهران: انتشارات سروش صدا‌و‌سیمای جمهوری اسلامی ایران.
نوروزی، محمدتقی (1385)، فرهنگی دفاعی-امنیتی، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های مدیریت.
هاشمی رفسنجانی، اکبر (1389ش)، فرهنگ قرآن، قم: بوستان کتاب.