شیعه پژوهی

شیعه پژوهی

طی الارض از منظر دین و عرفان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تصوف و عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
3 استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
4 استادیار گروه تصوف و عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
عرفان اسلامی در جایگاه مسیری برای کشف حقیقت مطلق و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نهفته انسانی، از طریق طی‌الارض و کرامت در سلوک معنوی جلوه‌گر می‌شود. کرامت، تجلی قدرت و محبت الهی و فراتر از اعمال خارق‌العاده، بیان‌کنندۀ کمال روحی و ارتقای معنوی انسان است. طی‌الارض نیز به‌مثابه مقام کشف صوری، نمادی از سیروسلوک عرفانی، امکان عبور از مرزهای مادی و ورود به قلمروهای معرفتی را فراهم می‌کند. این مفاهیم نه با هدف اثبات یا چگونگی عملکرد فیزیکی طی‌الارض، بلکه در جایگاه جلوه‌های ظاهری رشد معنوی، تجلی اسمای فعلی حق در قلب عارفان و مقامی از مراتب کمال انسانی نگریسته می‌شوند. بررسی متون دینی و حکمی و عرفانی، نقش این عناصر را در نیل به وحدت وجود و تکامل معنوی تبیین می‌کند. بنابراین کرامت و طی‌الارض ابزارهایی برای درک عمیق‌تر و اتصال به حقیقت الهی در زندگی عارفانه دانسته می‌شوند که به دستیابی به کمال انسانی و نزدیکی به خداوند منجر می‌گردد. با وجود شهرت این مفاهیم، تا کنون تحقیق ژرفی در رابطه با مبانی فلسفی، عرفانی و نقش آنها انجام نگرفته است. این نوشتار بر آن است تا نقش این مفاهیم را در سلوک عرفانی و رسیدن به معرفت الهی به ‌طور جامع بررسی کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Ṭayy al-Arḍ from a Religious and Mystical Perspective

نویسندگان English

Tahereh Mirzaei 1
Mohammad Mahdi Alimardi 2
Mohammad Rohani 3
Amir Javan Araste 4
1 PhD student, Sufism and Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Religions and Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
3 Assistant professor, Department of Religions and Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
4 Assistant professor, Department of Religions and Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

Islamic mysticism, as a path to uncovering absolute truth and tapping into the hidden capacities of humanity, manifests through the concepts of ṭayy al-arḍ (folding up of the earth or traversing the earth without moving) and karāma (divine grace) in the mystical journey. Karāma represents the manifestation of divine power and love, transcending extraordinary acts to symbolize the spiritual perfection and elevation of the human soul. Ṭayy al-arḍ, as a formal revelation, is an emblem of the mystical journey, allowing the transcendence of material boundaries and entry into realms of knowledge. These concepts are not intended to prove or explain the physical mechanics of ṭayy al-arḍ, but are viewed as outward expressions of spiritual growth, the manifestation of divine names in the hearts of mystics, and stages in the progression of human perfection. A review of religious, philosophical, and mystical texts clarifies the role of these elements in achieving unity of existence and spiritual evolution. Thus, karāma and ṭayy al-arḍ are seen as tools for a deeper understanding and connection to divine truth in the mystical life, leading to human perfection and proximity to God. Despite the prominence of these concepts, there has been little profound research on their philosophical and mystical foundations or their roles. This article aims to thoroughly examine the role of these concepts in the mystical journey and in attaining divine knowledge.
.

کلیدواژه‌ها English

Islamic mysticism
karāma
ṭayy al-arḍ
divine knowledge
قرآن کریم
ابن‌عربى، محیی‌الدین. (1356 هـ). فصوص الحکم ابن‌عربی. تعلیقات ابوالعلاء عفیفی. قاهره: دار احیاء الکتب العربیه.
_____________. (1370 هـ.ش). تفسیر ابن عربی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
_____________. [بی‌تا]. الفتوحات المکیه. چ 1. بیروت: دار الصادر.
ابن‌منظور انصاری، محمد بن مکرم. (1414 هـ). لسان العرب. چ 3. بیروت: دار صادر.
امام علی بن ‌ابی‌طالب ‌(ع). (1379 هـ.ش). نهج‌البلاغه. گردآوری؛ سیدرضی. ترجمه؛ محمد دشتی. قم: مشرقین.
آملی، سیدحیدر. (1426 هـ). المقدمات من کتاب نص النصوص. [بی‌جا]: مؤسسه التاریخ العربی.
بحرانی، السیدهاشم. [بی‌تا]. مدینه المعاجز الائمه الاثنی عشر ودلائل الحجج علی البشر. بیروت: مؤسسة المعارف الاسلامیه.
بقلی شیرازی، روزبهان. (1428 هـ). المصباح فى مکاشفه بعث الأرواح. چ 1. بیروت: دار الکتب العلمیه.
جامی، عبدالرحمن. (1358 هـ). الدره الفاخره فى تحقیق مذهب الصوفیه. محقق/ مصحح: نیکولا هیر و علی موسوی بهبهانی. چ 1. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى.
جمعی از نویسندگان. (1381 هـ.ش). دانشنامه امام جواد (ع). تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
_____________. (1370 هـ.ش). دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله. (1369الف). کرامت در قرآن. چ 3. قم: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
_____________. (1369ب). ولایت در قرآن. چ 3. پژمان: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1409 هـ). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: انتشارات آل‌البیت (ع).
حسن‌زاده آملی، حسن. (1362 هـ.ش). رساله وحدت از دیدگاه عارف و حکیم. قم: چاپ و نشر علامه طباطبایی با همکاری وزارت ارشاد اسلامی.
_____________. (1381 هـ.ش). هزارویک کلمه. چ 3، قم: بوستان کتاب.
حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین. (1423 هـ). معادشناسى. چ 11. مشهد: ملکوت نور قرآن.
خمینی، سیدروح‌الله. (1391 هـ.ش). ترجمه و شرح دعای سحر. ترجمه: سیداحمد فهری. چ 3. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
_____________. (1410 هـ). تعلیقات على شرح فصوص الحکم و مصباح الأنَس. چ 2. قم: مؤسسه پاسدار اسلام دفتر تبلیغات اسلامی.
دهخدا، علی‌اکبر. (1388 هـ.ش). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
رخشاد، محمدحسین. (۱۳۹۴ هـ.ش). در محضر بهجت: نکته‌ها و توصیه‌ها. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی. (1375 هـ). رسائل شیخ اشراق. مصحح: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی. چ 2. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
_____________. (1380 هـ.ش). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح: هانری کربن و نجفقلی حبیبی. چ 3. تهران: پژوهشگاه علو م انسانی و مطالعات فرهنگی.
شاذلی، عبدالقادر. (1431 هـ). الکوکب الزاهره فی اجتماع الأولیاء یقظه بسیّد الدنیا والآخره (ص). چ 1. قاهره: مکتبة الثقافة الدینیة.
شاه‌آبادی، محمدعلی؛ و زاهد ویسی. (1386 هـ.ش). رشحات البحار. چ 1. تهران: پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی.
الشعرانی، عبدالوهاب. (1418 هـ). الیواقیت والجواهر فی بیان عقائد الأکابر. چ 1. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
شیخ صدوق، ابن‌بابویه قمی. (1395 هـ.ش). کمال‌الدین و تمام‌النعمه. محقق: علی‌اکبر غفاری. چ 2. تهران: ناشر اسلامیه.
صدرالمتألهین شیرازی، محمدابراهیم. (1368 هـ.ش). الحکمة المتعالیه فی الاسفار الاربعه. قم: انتشارات مصطفوی.
_____________. (1381 هـ.ش). رساله سه اصل. تصحیح: سیدحسین نصر. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1374 هـ.ش). ترجمه تفسیر المیزان، چ 5. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
غروی اصفهانی، محمدتقی (آقانجفی). (1388 هـ.ش). اشارات ایمانیه. مصحح: مهدی رضوی. چ 1. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
فتال نیشابوری، محمد بن احمد. (1375 هـ). روضه الواعظین و بصیره المتعظین (ط-القدیمیه). قم: انتشارات رضی.
القمی، علی بن ابراهیم. (1404 هـ). تفسیر القمی. محقق/ مصحح: طیب موسوی جزایری. چ 3. قم: دار الکتاب.
قمی، قاضی سعید. (1339 هـ). اسرار العبادات و حقیقه الصلوه. مصحح: سیدمحمدباقر سبزواری. چ 1. تهران: دانشگاه تهران.
قیصری، داوود. (1381 هـ.ش). رسائل قیصری، رساله فى التوحید والنبوه والولایه. تصحیح: سیدجلال‌الدین آشتیانی. چ 2. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
کلینی رازی، محمد بن یعقوب. (1407 هـ). الکافی. مصحح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی. چ 4. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1404 هـ). بحار الانوار. ج 4. بیروت: مؤسسه الوفاء.
محمدی‌ری‌شهری، محمد. (1377 هـ.ش). میزان الحکمه. ترجمه: حمیدرضا شیخی. قم: دار الحدیث.
مطهری، مرتضی‌، (1377‌ هـ.ش). مجموعه آثار شهید مطهرى. چ 8. تهران: صدرا.
ملکشاهی، حسن. (1392 هـ.ش). ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات ابن‌سینا. تهران: سروش.
ملکی تبریزی، میرزاجواد آقا. (1385 هـ.ش). رساله لقاءالله. محقق: صادق حسن‌زاده. چ 7. قم: آل علی (ع).
نعمت‌‌الله ولی کرمانی، میرسیدنورالدین. (1380 هـ.ش). دیوان کامل شاه نعمت‌الله ولی کرمانی. مصحح: عباس خیاط‌زاده. چ 1. [بی‌جا]: خانقاه نعمت‌اللهی.