Shi`a Pajoohi

Shi`a Pajoohi

Cem Houses of Turkish Alevis: A Study on Nature, Structure, and Function

Document Type : Original Article

Authors
zahra kabiripour 1
Javad Lotfi 2
,Seyyed Nasser Mousavi 3
Seyyed Mohammad Hosseini 4
1 Ph.D. Candidate in History of Twelver Shi‘ism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Shi‘a Sects, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations, Qom, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
Abstract
Cem houses, as one of the most significant religious and social institutions of the Alevi community in Turkey, have undergone structural transformations throughout history. Historically, Alevis performed their rituals and ceremonies in spaces such as khanqahs, takiyyas, and zawiyas; however, following the official closure of these institutions during the Republican era, cem houses emerged as new venues for the performance of religious and social rites. The primary concern of this study is to examine the nature, structure, and functions of cem houses within the religious and social system of Turkish Alevis, and to analyze the challenges pertaining to their legal recognition as places of worship. This research investigates cem houses as extensions of traditional takiyyas and khanqahs, the historical process of their institutionalization, the influence of pre-Islamic Turkish traditions and ancient Anatolian rites, the role of Haji Bektash Veli, and their connection with Imam Ja'far al-Sadiq (AS). Furthermore, various types of cem ceremonies and the position of the cem house within the Alevi-Bektashi tradition have been examined. Adopting a descriptive-analytical methodology, the study draws on data collected from library sources and field interviews. The findings indicate that, in addition to their religious function, cem houses serve as spaces for cultural interaction, mystical education, and the resolution of social disputes within the Alevi social structure. Moreover, the results reveal that while cem houses are recognized as ritual spaces among Alevi adherents, their legal status in Turkey remains a subject of contention and necessitates further comprehensive investigation at religious, social, and legislative levels.
Keywords
Cem
Cem House
Jem'khaneh
Khanqah
Takiyya
Turkish Alevis
A) Arabic and Persian Sources
 
1.      Dede Zeynel Demir. 1403 Sh. "Nishast-i ʿilmī-takhaṣṣuṣī" [Academic Specialized Session]. Faculty of History, University of Religions and Denominations, February 2025.
2.      Farāhīdī, Khalīl ibn Aḥmad. 2005. Kitāb al-ʿAyn. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.
3.      Ibn Faḍlān, Aḥmad. 1355 AH. Safarnāmah [Travelogue]. Translated by Sayyid Abū al-Faḍl Ṭabāṭabāʾī. No place: No publisher.
4.      Kabīrīpūr, Zahrā. 1403 Sh. (a). Unpublished interview with Emir Oğlu: On Religious Authority among Turkish Alevis.
5.      Kabīrīpūr, Zahrā. 1403 Sh. (b). Unpublished interview with Dede Zeynel Demir: On Religious Authority among Turkish Alevis.
6.      Kabīrīpūr, Zahrā. 1403 Sh. (c). Unpublished interview with Dede Satılmış: On Religious Authority among Turkish Alevis.
7.      Kabīrīpūr, Zahrā. 1403 Sh. (d). Unpublished interview with Dede Tarık Çimen: On Religious Authority among Turkish Alevis.
8.      Kabīrīpūr, Zahrā. 1403 Sh. (e). Unpublished interview with Dede Ali Küçük: On Religious Authority among Turkish Alevis.
 
B) Turkish Sources
 
1.      ʿAjlūnī, Ismāʿīl ibn Muḥammad. 1351 AH. Kashf al-Khafāʾ wa Muzīl al-Ilbās [Revealing the Hidden and Removing the Ambiguity]. Cairo: Maktabat al-Qudsī.
2.      Akalın, Şükrü. 2019. Türkçe Sözlük [Turkish Dictionary]. Ankara: Türk Dil Kurumu.
3.      Bedri, Noyan. 2006. Bütün Yönleriyle Bektâşîlik ve Alevîlik [Bektashism and Alevism in All Aspects]. Vol. VII. Ankara: Ardıç Yayınları.
4.      Birdoğan, Nejat. 1995. Anadolu ve Balkanlar’da Alevî Yerleşmesi [Alevi Settlement in Anatolia and the Balkans]. İstanbul: Mozaik Yayınları.
5.      Cerrahoğlu, İsmail. 1994. "Ellerin birleştiği ruhların kaynaştığı kutsal mekânlar: Camiler" [The Sacred Spaces Where Hands Unite and Souls Merge: Mosques]. Diyanet Aylık Dergi [Diyanet Monthly Journal], no. 10.
6.      Cevherī, Ismāʿīl ibn Ḥammād. 2007. Al-Ṣiḥāḥ [The Authentic]. Beirut: Dār al-Maʿrifah.
7.      Çıblak Coşkun, Nilgün. 2014. "Anadolu Alevilerinde cemler ve bu cemlerin sosyokültürel hayattaki işlevleri" [Cem Ceremonies among Anatolian Alevis and Their Sociocultural Functions]. Folklor/Edebiyat [Folklore/Literature] 20, no. 78.
8.      Eröz, Mehmet. 1992. Eski Türk dini (gök tanrı inancı) ve Alevîlik-Bektaşilik [Ancient Turkish Religion (Sky God Belief) and Alevism-Bektashism]. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.
9.      Gökbel, Ahmet. 2019. Ansiklopedik Alevi Bektaşi Terimleri Sözlüğü [Encyclopedic Dictionary of Alevi Bektashi Terms]. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
10.  Güzel, Abdurrahman, ed. 1999. Abdal Musa Velâyetnâmesi [The Hagiography of Abdal Musa]. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
11.  Kaplan, Doğan. 2010. Yazılı Kaynaklarına Göre Alevilik [Alevism According to Written Sources]. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları (TDVY).
12.  Kaya, Aykan. 2022. Alevilikte İnanç, İbadet ve Dersim [Faith, Worship, and Dersim in Alevism]. İstanbul: Pervane Yayınevi.
13.  Köprülü, Mehmet Fuat. 1973. "Abdal Musa." Türk Kültürü [Turkish Culture], Ankara.
14.  Korkmaz, Esat. 1997. Hak - Muhammed - Ali ve Kırklar Cemi [Haqq - Muhammad - Ali and the Cem of the Forty]. İstanbul: Şahkulu Sultan Külliyesi Mehmet Ali Hilmi Dedebaba Araştırma-Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları.
15.  Korkmaz, Esat. 2016. Alevilik ve Bektaşilik Terimleri Sözlüğü [Dictionary of Alevi and Bektashi Terms]. Ankara: Anahtar Kitaplar.
16.  Kutlu, Sönmez. 2006. Alevîlik-Bektaşîlik Yazıları [Writings on Alevism-Bektashism]. Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
17.  Melikoff, Irène. 2010. Hacı Bektaş: Efsaneden Gerçeğe [Hacı Bektaş: From Legend to Reality]. Translated by Turan Alptekin. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
18.  Ocak, Ahmet Yaşar. 1996a. Babaîler İsyanı: Alevîliğin Tarihsel Altyapısı [The Babai Revolt: The Historical Infrastructure of Alevism]. İstanbul: Dergâh Yayınları.
19.  Öğürlü, Alihan. 2007. Aşk ve Sevgi [Love and Affection]. İstanbul: y.y. [no publisher].
20.  Onarlı, İbrahim. 2003. Alevilikte Cem ve Musahiplik Nedir? [What Is Cem and Companionship (Musahiplik) in Alevism?]. İstanbul: Karacaahmet Sultan Kültür ve Tanıtım Derneği Yayınları.
21.  Özdemir, Ertuğrul. 2008. "Samsun İli Havza İlçesi Karga Köyü Monografisi" [Monograph of Karga Village, Havza District, Samsun Province]. Unpublished master's thesis, Gazi University, Social Sciences Institute, Ankara.
22.  Pala, İskender. 1994. "Bezm-i Cem." İslam Ansiklopedisi [Encyclopedia of Islam]. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
23.  Rıfʿat Efendi, Ahmed. 1293 AH. Mirʾāt al-Maqāṣid fī Dafʿ al-Mafāsid [The Mirror of Purposes in Repelling Corruptions]. İstanbul: İbrahim Efendi Matbaası.
24.  Rıfkı, Ahmed. 1325 AH. Bektaşî Sırrı [The Bektashi Secret]. Dersaâdet [İstanbul]: Bekir Efendi Matbaası.
25.  Riyaz Bakır, Mahmut. 2003. Tasavvufi Bir Kavram Olarak Cem ve Bektaşilikteki Yorumu [Cem as a Sufi Concept and Its Interpretation in Bektashism]. İstanbul: Alternatif Yayınları.
26.  Şener, Cemal. 2001. Alevilik Nedir? [What Is Alevism?]. İstanbul: Karacaahmet Sultan Kültür ve Tanıtım Derneği Yayınları.
27.  Seyyid Alizade, Hüseyin ibn Muhsin. 2007. Hızırnâme: Alevî Bektaşî âdab ve erkânı, buyruk [The Book of Hızır: Alevi Bektashi Etiquette and Rituals, Buyruk]. Edited by Burak Y. Altınoluk. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
28.  Sözengil, T. M. 1991. Tarih Boyunca Alevilik [Alevism Throughout History]. İstanbul: Çözüm Yayınları.
29.  Taşğın, Ahmet. 2009. "Cem, Cemevi ve işlevleri" [Cem, Cem House, and Their Functions]. In Geçmişten Günümüze Alevî-Bektaşî Kültürü [Alevi-Bektashi Culture from Past to Present], edited by Ahmet Yaşar Ocak. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
30.  Tok, T., and B. Polat. 2022. "Alevi-Bektaşi cemlerinde kullanılan dildeki metaforlar: Denizli örneği" [Metaphors in the Language Used in Alevi-Bektashi Cem Ceremonies: The Case of Denizli]. In XIV. Uluslararası Türk Dili Dünya Dili Olarak Sempozyumu Bildirileri [Proceedings of the 14th International Symposium on Turkish as a World Language]. Alanya: Alaaddin Keykubat Üniversitesi Yayınları.
31.  Tur, S. D. 2002. Erkanname: Aleviliğin İslam’da Yeri ve Alevî Erkanları [Erkanname: The Place of Alevism in Islam and Alevi Rituals]. İstanbul: Can Yayınları.
32.  Uluçay, Ömer. 1993. Alevilikte Toplu İbadet (Cem Erkânı) [Congregational Worship in Alevism (Cem Ritual)]. Adana: Hakan Ofset.
33.  Üzüm, İlyas. 1997. Günümüz Alevîliği [Contemporary Alevism]. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları (İSAM).
34.  Yıldız, Harun, and H. İbrahim Bulut. 2021. Alevîlik - Bektâşîlik: Tarihi, dini, sosyolojik ve güncel boyutlarıyla [Alevism - Bektashism: In Its Historical, Religious, Sociological, and Contemporary Dimensions]. İstanbul: Bilimsel Araştırma Yayınları.
35.  Yıldız, Harun. 2004. "Alevî-Bektaşi geleneğinde Ayin-i Cem" [The Cem Ritual in the Alevi-Bektashi Tradition]. In I. Kırşehir Kültür Araştıramaları Bilgi Şöleni [1st Kırşehir Cultural Research Information Symposium]. Kırşehir: Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Yayınları.