تأثیر حکومت‌های شیعه‌مذهب دکن در گرایش به تشیع در این منطقه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

چکیده
تأسیس حکومت بهمنیان و حمایت حکام سنی‌مذهب آن از شیعیان و سادات باعث شد از این زمان بسیاری از گروه‌های آنان از نقاط مختلف به منطقه دکن هجرت کنند. پس از انقراض حکومت بهمنیان، جانشینان آنها یعنی قطب‌شاهیان، نظام‌شاهیان و عادل‌شاهیان مذهب شیعه را به عنوان مذهب رسمی حکومت خود اعلام کردند. حکام این حکومت‌ها اقدامات فراوانی برای حمایت از مذهب تشیع انجام دادند که باعث شد شیعیان فراوانی از نقاط مختلف، از جمله ایران و عراق، در این دوره به دکن مهاجرت کنند و از حمایت حکام این حکومت‌ها برخوردار شوند. در این پژوهش به دنبال آنیم که با بررسی منابع کتابخانه‌ای موجود، نشان دهیم اقدامات این حکام شیعه‌مذهب و شیعیان مهاجر به منطقه دکن در این دوره تا چه اندازه در گسترش تشیع در بین مردم بومی منطقه مؤثر بوده است. با بررسی منابع مختلف نهایتاً این نتیجه حاصل شد که اقدامات این حکومت‌ها بیش از هر چیز باعث آشنایی مردم این منطقه با تشیع شده است، نه گرایش به این مذهب.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Shiite governments of Deccan on Spread of Shiism in That Area

چکیده [English]

The establishment of Bahmani government and the manner of Sunni rulers who supported the Shiites and descendants of the Prophet (Sadat) caused the migration of large groups of Shiites from different parts to Deccan. Following the downfall of Bahmani government, their successors Such as Qutb Shahi, Nezam Shahi and Adil Shahi recognized Shiism as the official religion of their territories. Their rulers did numerous measures in order to support Shiites. This led to the migration of a lot of Shiites from different parts including Iran and Iraq to Deccan in this period, and they enjoyed the support of the rulers of these states. In this article, we are, through reviewing library sources, to study the effects of these Shiite rulers’ measures and Shiites’ immigrants to Deccan on the spread of Shiism among the indigenous people.  By examining the various sources, we come to this conclusion that the actions of these governments make the people of this area familiar with Shi'i, but it does not bring any dispositions towards Shiism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Deccan Shiites
  • Adil Shahi dynasty
  • Qutb Shahi dynasty
  • Nezam Shahi dynasty
  • Shi'ism in India

منابع

ارشاد، فرهنگ (1365ش)، مهاجرت تاریخی ایرانیان به هند، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

اطهر رضوی، عباس (1376ش)، شیعه در هند، ترجمه: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی، چاپ اول، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.

انصاری، شرف‌النساء بیگم (2535 شاهنشاهی)، تصحیح و تحشیه انتقادی حدائق السلاطین فی کلام الخواقین، علی ابن طیفور بسطامی، استاد راهنما: ناصرالدین شاه‌حسینی، پایان‌نامه دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران.

بختاورخان، محمد (1979م)، مرآة العالم، تصحیح: ساجده. س. علوی، چاپ اول، لاهور: اداره تحقیقات پاکستان.

بهبهانی، احمد (1372ش)، مرآة الاحوال جهان‌نما، چاپ اول، بی‌جا: مرکز فرهنگی قبله.

پارسادوست، منوچهر (1375ش)، شاه‌اسماعیل اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.

حسینی، خورشاه ابن‌قباد (1379ش)، تاریخ ایلچی نظام‌شاه، تصحیح محمدرضا نصیری و کوئیچی هانه دا، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

حکمت، علی‌اصغر (1337ش)، سرزمین هند، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

خالدی، عمر (1383ش)، «نگاهی به فرهنگ شیعیان دکن»، ترجمه محمدمهدی توسلی، گزارش گفت‌وگو، س3، ص54ـ58.

خان‌زمان‌خان، غلام‌حسین‌خان (1377)، تاریخ آصف جاهیان/ گلزار آصفیه، به اهتمام محمدمهدی توسلی، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.

دهخدا، علی‌اکبر (1377ش)، لغت‌نامه، زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

رویمر، رهانس روبرت (1380ش)، ایران در راه عصر جدید، ترجمه: آذر آهنچی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

ساعدی شیرازی، احمد بن‌عبدالله (1961م)، حدیقة السلاطین، تصحیح سید علی‌اصغر بلگرامی، حیدرآباد دکن.

صدیقی، زبیر، دیواره، تی. ان. (1385ش)، تأثیر زبان ایرانی بر زبان‌های هندی: مجموعه مقالات فرهنگی روابط ایران و هند، به اهتمام معاونت بین‌الملل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تهران: الهدی.

طباطبا، سید علی عزیزالله (1355)، برهان مآثر، دهلی: جامعه دهلی.

محمد هاشم خان، مخاطب به خافی خان نظام‌الملکی (1925م)، منتخب اللباب در احوال سلاطین ممالک دکن، گجرات و خاندیش، تصحیح سر ولزلی هیگ، به اهتمام انجمن آسیایی بنگاله، کلکته: بی‌نا.

معصومی، محسن (1384ش)، «نخستین نشانه‌های ظهور تشیع در دکن»، فصل‌نامه علمی‌پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا، س16، ش53، ص143ـ162.

منشی قادرخان (1306)، تاریخ قطب‌شاهی، به اهتمام سید برهان‌الدین احمد، حیدرآباد دکن.

میرابوالقاسم رضی‌الدین بن‌نورالدین، مخاطب به میرعالم (1309)، حدیقة العالم، به اهتمام سید عبدالطیف شیرازی، حیدرآباد دکن.

ناشناس (بی‌تا)، تاریخ سلطان محمد قطب‌شاه، به خط نظام بن‌عبدالله شیرازی، تهران: کتابخانه ملی ملک، نسخه خطی شمارۀ 3885.

هالیستر، جان نورمن (1373ش)، تشیع در هند، ترجمه آذرمیدخت مشایخ فریدنی، چاپ اول، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

هندوشاه، محمد بن‌قاسم (بی‌تا)، گلشن ابراهیمی، بی‌جا: چاپ سنگی.

Bernier, Francois (1972), Travels in the Mogul Empire (1656-1668), Delhis: Chand.

Siddiqui, Abdulmajieed (1956), History of Golcunda, Hyderabad.

Tavernir, Jean Batise (1889), Travels in India, translated by V. Ball, ll. D.f.r.s f.g.s, vol. 2, New York.