دانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Historiography and Paleontology of Honoring Imami Leaders in Ancient Mysticism of Khorasan: A Comparison and Approximation of Sufism andپیشینه‌شناسی و دیرین‌شناسی گرامی‌داشت پیشوایان امامیه در عرفان کهن خراسان: تطبیق و تقریب تصوف و تشیع733149566FAسجادواعظی منفرداستادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانمحمدنصیریاستادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20211216The twelve Imams, the visible and hidden representatives of the divine guardianship, and the source of love and wisdom, in addition to the general leadership and succession of the Prophet (S), have also been the role models of spiritual life and representatives of Islamic introversion, so that attachment to them is the key to all mystical paths, especially the mystics of Khorasan. Their teachings are one of the fundamental sources that established the mystical school of Khorasan. In the present research, we try to establish the honor and respect of Zahra's (AS) descendants and the attachment and devotion to the Shiite leaders by bringing a lot of evidence from the relics and ancient writings of Khorasan and Qumis schools and re-reading the words of Khorasan elders in an analytical way. A kind of fact-finding with historical evidence, on the one hand, can reveal the motives of Iranians' tendency towards Shiism and on the other hand, can show the closeness between Shiism and Sufism (mysticism). The historical examination of the spiritual connection of the elders and mystics of Khorasan with the Shiite Imams (AS) shows the historical current from love-based Shiism to doctrinal and theological Shiism and the continuation of the spirituality of the descendants of Zahra and mysticism in Khorasanدوازده امام، نماینده نما و نهان «ولایت»، و چشمه مهر و دانایی، افزون بر پیشوایی همگانی و جانشینی رسول (ص)، الگوهای زیست معنوی و نمایندگان درون‌گرایی اسلامی نیز بوده‌اند، بدان‌گونه که دلبستگی به آل احمد (س) کلیدواژه همه طریقت‌های عرفانی، به‌ویژه عارفان خراسان بوده و آموزه‌های ایشان، یکی از سرچشمه‌های بنیادینی است که مکتب عرفانی خراسان را بر پای داشته است. در پژوهش پیش رو کوشیده‌ایم با آوردن گواه‌های انبوه از یادگارها و نوشته‌های دیرمان مکتب خراسان و قومس، و بازخوانی سخنان پیران خراسان به روش واکاوانه (تحلیلی)، ارج‌نهادن و گرامی‌شمردن نبیره زهرا (س) و دلبستگی و سرسپردگی به پیشوایان تشیع را استوار کنیم؛ نوعی راستی‌پژوهی با گواهی‌های تاریخی که از یک سو از انگیزه‌های گرایش ایرانیان به تشیع پرده برمی‌دارد و از سوی دیگر نزدیکی بیشتر تشیع و تصوف (عرفان) را می‌نمایاند. وارسی تاریخی پیوند معنوی پیران و عارفان خراسان با امامان شیعه (ع)، نشان‌دهنده سیری تاریخی از تشیع محبتی تا تشیع اعتقادی و کلامی، و استمرار معنویت آل زهراء در اقلیم خراسان و عرفان این سرزمین است.https://shia.urd.ac.ir/article_149566_1055d24e1980e8506a7489cb11f34ee3.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823A Comparative Study between Theological Views of Sheikh Bahai and Khajuyi on the Superiority of the Quran Based on Treatise Tabsrah al-Ekhwanمقایسه دیدگاه کلامی شیخ بهایی و خواجویی در افضلیت قرآن، با استناد به رساله تبصرة الإخوان3556149567FAزهراخسروجردیدانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانحبیب اللهعظیمیاستادیار سازمان اسناد کتاب‌خانه ملی، تهران، ایران0000-0002-7861-2061علیرضاباقراستادیار گروه علوم قرآن و حدیث و زبان و ادبیات عربی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20211107The Safavid era is a period of flourishing and promoting theological discussions responding to new doubts and criticizing views on various topics, including the narration of <em>Thaghalayn</em> (the two treasures) about the superiority of the Quran and <em>Ahl al-Bayt</em> (the household of the Prophet), which led to the writing of different treatises. The treatise of <em>Tabsarah al-Ekhwan fi Bayan Akbariyah al-Quran</em> by Khajuyi is about the <em>motewater </em>(successive) narrations of <em>Thaghalayn</em>, emphasizing the superiority and greatness of the Quran over <em>Ahl al-Bayt</em> as the major treasure expressing the opinions of scholars and answering their doubts. Based on the aforementioned treatise, we have tried to compare the views of Sheikh Bahai and Khajuyi. Sheikh Bahai says that in terms of literature and rhetorical techniques, the major and minor treasures expressed irrespectively in these narrations are ambiguous and not <em>motewater</em>. The meaning of the <em>Quran Nategh</em> (speaking Quran) is the same as <em>kalam nategh</em> (speaking words). So <em>nategh</em> has superiority over <em>samet</em> (silent). On the other hand, Khajuyi sees no reason for the major and minor treasures to be expressed irrespectively and ambiguously. He proves the <em>tawator</em> (frequency) of these narrations and considers the Quran as the major treasure and the speakers of the Quran as its interpreters. Khajuyi also believes that what guides and is followed is superior to what is a follower and needs to be guided.عصر صفویه دوره شکوفایی و ترویج مباحث کلامی، و پاسخ به شبهه‌های نو و نقد دیدگاه‌هایی در موضوعات مختلف، از جمله حدیث ثقلین درباره افضلیت قرآن و اهل بیت (ع)، است که همین مباحث باعث نوشتن رساله‌هایی شد. رساله <em>تبصرة</em><em> الإخوان فی بیان </em><em>أکبریة</em><em> القرآن</em> خواجویی درباره احادیث متواتر ثقلین با تأکید بر افضلیت و اکبریت قرآن بر اهل بیت (ع) به عنوان ثقل اکبر، و بیان نظر عالمان و پاسخ به شبهات آنها است. با مبنا قراردادن این رساله کوشیده‌ایم دیدگاه شیخ بهایی و خواجویی را مقایسه کنیم. شیخ بهایی می‌گوید از نظر ادبی و فنون بلاغت ثقل اکبر و اصغرِ بیان‌شده در این احادیث به صورت لفّ و نشر مشوّش مبهم است و متواتر نیست. منظور از قرآن ناطق همان کلام ناطق است. پس ناطق بر صامت افضلیت دارد. ولی در مقابل، خواجویی دلیلی نمی‌بیند که ثقل اکبر و اصغر مشوّش و مبهم باشد و تواتر این احادیث را اثبات می‌کند و قرآن را ثقل اکبر می‌داند، ناطقانِ قرآن را مفسر قرآن معرفی می‌کند و معتقد است هدایت‌کننده و پیروی‌شده منزلت والاتری از هدایت‌شونده و پیروی‌کننده دارد.https://shia.urd.ac.ir/article_149567_bf572dc6e1fdf48569aa2808381b11e4.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Socio-political Relations between Imamiyyah and Zaydism during the Era of the Presence of the Imamsمناسبات سیاسی‌اجتماعی امامیه و زیدیه در عصر حضور امامان5783149559FAسید محمد مهدیزیدیدانشپژوه سطح چهار زبان و ادبیات عرب، جامعة المصطفی العالمیة و پژوهشگر تاریخ کلام بنیاد فرهنگ جعفری، قم، ایرانعلیامیرخانیاستادیار پژوهشگاه قرآن و حدیث و عضو انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه، قم، ایرانJournal Article20210222Imamiyyah and Zaydism, which are the oldest Islamic sects, have always had relations with each other in various fields. This article examines the political and social relations between Imamiyyah and Zaydism during the period of the presence of the Imams (AS) and the initial era of the minor occultation. Examination of historical reports shows that there was a gradual divergence in political issues between Imamiyyah and Zaydism due to differences in the method of fighting oppressive rulers. However, some of the trusted companions of the Imams (AS), with their permission, participated in some of the Zaydi uprisings and provided the ground for the political connection between the Imamis and Zaydis. But the social relations between the two groups have often been convergent and the Imamis have established good social interactions with some Zaydi groups. In contrast, the beliefs of some other Zaydi groups, including the Botriyah, made the Imamis reluctant to establish social relations with them.امامیه و زیدیه، که از دیرینه‌ترین فِرَق اسلامی هستند، همواره مناسباتی در عرصه‌های مختلف با یکدیگر داشته‌اند. این نوشتار با انتخاب بازه زمانی عصر حضور ائمه (ع) و بخش‌های آغازین غیبت صغرا، مناسبات سیاسی و اجتماعی امامیه و زیدیه را بررسی می‌کند. نتایج بررسی گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهد در مسائل سیاسی به دلیل اختلاف در روش و شیوه مبارزه با حاکمان جور، میان زیدیه و امامیه به‌تدریج واگرایی به وجود آمد. با این حال، برخی از اصحاب معتمد ائمه (ع) با اجازه ایشان در برخی از قیام‌های زیدیان شرکت کردند و زمینه ارتباط سیاسی امامیه و زیدیه را فراهم آوردند. اما مناسبات اجتماعی دو گروه بیشتر همگرایانه بوده و امامیه تعاملات اجتماعی خوبی با برخی از گروه‌های زیدیه برقرار کرده‌اند. در مقابل، اعتقادات برخی دیگر از گروه‌های زیدیه از جمله بُتْریّه باعث شد امامیه چندان تمایلی به برقراری ارتباطات اجتماعی با آنان نداشته باشند.https://shia.urd.ac.ir/article_149559_2f090347a9f7e35a4fc166747e3e329c.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Reports on the Fadak Conflict in Ibn al-Sa'd's al-Tabaghat al-Kobra: A Review and Critiqueبررسی و نقد گزارش‌های مربوط به مناقشه فدک در الطبقات الکبری ابن‌سعد85112149557FAمجتبیسلطانی احمدیاستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانساراخاتمیدانشآموخته کارشناسی ارشد تاریخ تشیع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانمصطفیگوهری فخرآباداستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20210501The reports of <em>Fadak</em> incident as one of the main Shiite-Sunni conflicts in the earlier historical sources are very contradictory and have many differences. Ibn Sa'd, as a supporter of Abu Bakr and the school of caliphs, tried to show in the book <em>al-Tabaghat al-Kobra</em> that no expropriation was made about <em>Fadak</em> and that Abu Bakr and the first caliphs followed exactly the Prophet's (S) tradition. In his opinion, despite the request of Fatima (AS), the Prophet (S) did not give <em>Fadak</em> to her as a gift and her claim to own it through inheritance did not go anywhere due to a hadith narrated by Abu Bakr. After comparing the narrations of Ibn Sa'd with the reports of historians of the same time and later eras, the present article found some narrations that apparently were not intentionally mentioned in <em>al-Tabaghat al-Kobra</em>. The sum of these reports led us to the conclusion that Ibn Sa'd, in order to defend the legitimacy of the Caliphate of Abu Bakr and to show the obedience of Abu Bakr and his followers to the Prophet's tradition, sought to deny and conceal some historical facts related to this incident and to portray it as he wished.گزارش فدک به عنوان یکی از اختلافات اصلی شیعه و سنی در منابع متقدم تاریخی بسیار ضد و نقیض و با اختلافات متعددی همراه است. ابن‌سعد، در مقام یکی از طرفداران ابوبکر و مکتب خلفا، کوشیده است در کتاب <em>الطبقات الکبری </em>نشان دهد درباره فدک مصادره‌ای صورت نگرفته و ابوبکر و خلفای نخستین دقیقاً در مسیر سیره نبوی گام زده‌اند. به نظر وی، پیامبر به رغم درخواست فاطمه (س) فدک را به ایشان نبخشید و ادعای فاطمه (س) برای طلب آن از طریق ارث نیز به سبب حدیث منقول از ابوبکر راه به جایی نمی‌برد. در مقاله پیش رو پس از مقایسه روایات ابن‌سعد با گزارش‌های مورخان همان دوره و اعصار بعد، روایاتی یافت شد که ظاهراً در کتاب <em>الطبقات </em>تعمداً ذکر نشده است. مجموع این گزارش‌ها ما را بدین نکته می‌رساند که ابن‌سعد، در جهت دفاع از مشروعیت خلافت ابوبکر و نشان‌دادن تبعیت ابوبکر و طرفدارانش از سیره پیامبر، در صدد انکار و پنهان‌سازی برخی واقعیات تاریخی مربوط به این حادثه و تصویر آن به صورتی که خود تمایل داشته، برآمده است.https://shia.urd.ac.ir/article_149557_f3e0ef2bda503a3dc9f09be58fa8ffd7.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Harms of Arbaeen Hosayni Walk: A Sociological Studyآسیب‌های پیاده‌روی اربعین حسینی: بررسی جامعه‌شناختی113137150473FAدکتر غلامرضاتاج بخشدانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی، بروجرد، ایران0000-0002-1155-8857Journal Article20210820The Arbaeen Hosayni Walk is a transnational, historical, multidimensional, trans-religious, and interdisciplinary phenomenon with various functions and consequences, which has long been of special importance and prestige and has been considered a super event. Pilgrimage rituals with such a large population from different countries and cultures certainly face different harms. Therefore, it is necessary to conduct a sociological study of the harms that threaten the Arbaeen Hosayni Walk so that by accurately identifying and eliminating them, we can prevent their consequences and destructive effects. Using a theoretical and purposeful sampling method, 20 Iranian and Iraqi pilgrims were interviewed on the Arbaeen footpath from Najaf to Karbala in September 2017. The data of this qualitative study were collected through a combined method of observation and semi-structured interviews. The findings show that the harms that threaten the Arbaeen Walk are as follows: cultural differences and conflicts, competition between Iranian <em>mawakeb</em> (tents) and the destruction of the traditional pattern of Iraqi Arbaeen ritual, social harms, secularization, extravagance, waste and environmental pollution, lack of attention to the duties of religion, the existence of deviant sects, the Sunni-Shiite divide, and the governmentalization of the ritual. Findings show that improving the status quo, deepening religious knowledge, and raising awareness about the philosophy of the Arbaeen Walk should be given priority.پیاده‌روی اربعین پدیده‌ای فراملی، تاریخی، کثیرالابعاد، فرامذهبی و بین‌رشته‌ای دارای کارکردها و پیامدهای گوناگون است که از دیرباز اهمیت و اعتبار ویژه داشته، و ابررویداد تلقی می‌شود. مناسک زیارتی با این حجم جمعیتی از کشورها و فرهنگ‌های مختلف قطعاً با آسیب‌هایی روبه‌رو می‌شود. بر این مبنا ضروری است نگاهی جامعه‌شناختی به آسیب‌هایی که آن را تهدید می‌کند داشته باشیم تا بتوانیم با شناخت دقیق و صحیح آنها و حذف این آسیب‌ها، از پیامدها و آثار مخرب آسیب جلوگیری کنیم. به کمک روش نمونه‌گیری نظری و هدفمند با 20 نفر از زائران ایرانی و عراقی در مسیر پیاده‌روی اربعین، از نجف تا کربلا، در مهرماه 1398 مصاحبه شد. داده‌های این مطالعه کیفی از طریق روش ترکیبی مشاهده و مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد آسیب‌هایی که پیاده‌روی اربعین را تهدید می‌کند عبارت است از: تفاوت‌ها و تعارضات فرهنگی، رقابت موکب‌های ایرانی و تخریب الگوی سنتی اربعین عراقی، آسیب‌های اجتماعی، عرفی‌شدن، اسراف و تبذیر، پسماندها و آلودگی محیط زیست، کم‌توجهی به واجبات دین، وجود فرقه‌های انحرافی، شکاف سنی‌شیعی و دولتی‌شدن اربعین. نتیجه‌گیری کلی از پژوهش حاضر آن است که اصلاح وضع موجود، تعمیق معرفت دینی و افزایش آگاهی درباره فلسفه پیاده‌روی اربعین در اولویت قرار گیرد.https://shia.urd.ac.ir/article_150473_a375cccbdfb2e4d96b1fad1b22b84e1f.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Analysis of the Relationship between God's Essence and His Attributes in the Theological Perspective of Sheikh Mofidتحلیل رابطه صفات الاهی با ذات باری در دیدگاه کلامی شیخ مفید139157149565FAمحسنقاسمپوردانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانسید عباسذهبیاستادیار گروه فلسفه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانمحمدسعیدی مهراستاد گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانJournal Article20211106There are few issues in the history of human thought that have made people reflect as much as the cognition of God and his attributes. Trying to answer this question has always been one of the serious efforts of thinkers of every era. In the theological thought of Imamiyyah, the opinion of Sheikh Mofid, which is one of the most influential and stable ideas in the field of theology and has caused deep intellectual changes after him, has special privileges in answering the mentioned issue. This article seeks to examine the foundations of Sheikh Mofid regarding the most important issue of divine attributes, i.e. "analysis of the relationship between God's essence and His names and attributes" by referring to his theological thought in the Shia intellectual system. After examining some views of Muslim theologians on this issue, such as "excess", "substitution" and "state theory" as well as analyzing the opinions of supporters and opponents of the Imamiyyah view, i.e. "the identity of the essence with attributes", we try to show the lack of conflict in Sheikh Mofid's statements in proving the principle of identity, considering the principles extracted from his opinions on the aforementioned issue. Finally, we emphasize the superiority of monotheism in Shiite thought as the basis of Sheikh Mofid's view and the final finding of this research, which has been the common feature among Imami theologians after him.کمتر مسئله‌ای در تاریخ تفکر بشری به اندازه شناخت خدا و صفاتش، بشر را به اندیشه واداشته است؛ پاسخ به این مسئله همواره یکی از کوشش‌های جدی متفکران هر عصری بوده است. در تفکر کلامی امامیه، اندیشه شیخ مفید، که از تأثیرگذارترین و پایدارترین اندیشه‌ها در حوزه کلام است و تحولات فکری عمیقی را پس از خود سبب شده است، امتیازات ویژه‌ای در پاسخ به این مسئله دارد. در این نوشتار می‌کوشیم با رجوع به تفکر کلامی شیخ مفید در جغرافیای فکری شیعه، مبانی این اندیشمند را در مهم‌ترین مسئله از مسائل بحث صفات الاهی، یعنی «تحلیل نحوه رابطه اسماء و صفات الاهی با ذات باری» بررسی کنیم. پس از بررسی برخی از دیدگاه‌های متکلمان مسلمان در این بحث، همچون «زیادت»، «نیابت» و «نظریه احوال» و نیز تحلیل آرای موافقان و مخالفان دیدگاه امامیه، یعنی «عینیت ذات و صفات»، می‌کوشیم با توجه به مبانی مستخرج از آرای این متفکر در مسئله پیش‌گفته، فقدان تعارض در عبارات شیخ مفید در اثبات اصل عینیت را نشان دهیم و بر امتیاز توحیدی تفکر شیعی به منزله مبنای این دیدگاه و نیز یافته نهایی این پژوهش، که وجه جامع میان متکلمان امامی پس از ایشان است، تأکید کنیم.https://shia.urd.ac.ir/article_149565_f75c6042f46d471bb04c4336351536df.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Analysis of the Semantic Field of "Olow" in the Holy Quran with the Focus on the Word "Alin" and Its Application to "Khamsah Tayyebah"واکاوی حوزه معنایی «عُلُوّ» در قرآن کریم با محوریت واژه «عالین» و انطباق آن با خمسه طیّبه159183149561FAرحمانعشریهدانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران0000-0001-5558-3221سید فضل اللهمیرزینلیدانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران0000-0001-6436-5322حامدعشریهدانشآموخته سطح چهار حوزه علمیه، قم، ایرانJournal Article20210807<em>Olow</em> and its derivatives have always been used in the Holy Quran with either positive or negative approaches. In a positive sense, this word is related to concepts such as "divine names and attributes", "prophets", and "close angels", and in a negative sense, it is related to the concepts of "arrogance", "oppression", and "corruption". In this research, the word <em>Alin</em>, which is used in verse 75 of Surah Saad and in the story of the devil not prostrating to Adam (AS), has been examined in a descriptive-analytical method with two semantic approaches and also in the field of philosophical and theological issues. Some have interpreted <em>Alin</em> only semantically and descriptively and in line with the concept of arrogance. Others, in addition to the semantic approach, have paid attention to literary and narrative evidence. As a result, they have considered the verse in the context of praise, and have introduced <em>Khamsah Tayyebah</em> (AS) (The Five) and the guardian angels as examples of <em>Alin</em>. Accordingly, <em>Alin</em> refers to real people who were not commanded to prostrate before Adam (AS) and have a higher rank than the angels who were ordered to do so. This view is more compelling and convincing than the first one due to having more evidence and proofواژه «عُلُوّ» و مشتقاتش در قرآن کریم همواره با دو رویکرد ممدوح و مذموم به کار رفته است. این واژه با معنای ممدوحیت با مفاهیمی چون «اسماء و صفات الاهی»، «پیامبران»، «فرشتگان مقرب» و با معنای مذمومیت با مفاهیم «استکبار»، «ظلم»، و «فساد» مرتبط است. در این پژوهش واژه «عالین» که در آیه 75 سوره ص و در ماجرای سجده‌نکردن ابلیس بر حضرت آدم (ع) به کار رفته، به روش توصیفی‌تحلیلی با دو رویکرد معناشناسانه و نیز حوزه مباحث فلسفی‌کلامی ارزیابی شده است. برخی واژه «عالین» را فقط از جنبه معناشناسانه و به گونه وصفی و همسو با مفهوم «استکبار» معنا کرده‌اند، برخی دیگر علاوه بر رویکرد معناشناسانه، به شواهد ادبی و روایی نیز توجه کرده و در نتیجه آیه را در سیاق مدح دانسته و خمسه طیبه (ع) و ملائکه مهیمین را مصادیق «عالین» دانسته‌‌اند. بر اساس این دیدگاه، عالین افراد حقیقی دانسته شده‌اند که دارای مرتبه‌ای عالی‌تر از ملائکه مأمور به سجود در برابر آدم بوده‌اند و امر به سجود به آنان تعلق نگرفته است. این دیدگاه به سبب برخورداری از ادله و شواهد بیشتر نسبت به دیدگاه اول از استحکام و اتقان بیشتری برخوردار است.https://shia.urd.ac.ir/article_149561_3fab25194152ca1f42e7dafb837071f7.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Investigating the Relationship between Bada and Change in Divine Predestinationبررسی رابطه بداء و تغییر در قضا و قدر خداوند185204149562FAعلی الهبداشتیاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایرانمرضیهدست مرددانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایرانJournal Article20210419God has willed that the possibility of erasing and proving everything in all events and happenings has been provided for Him, and contrary to what the Jews believed, God's hand is not tied to make a change in any way. On the other hand, all the causes are manifestations of divine predestination, and in each incident, as much as the variety of causes, there are different predestinations. The world has been created in such a way that no phenomenon in existence, including divine predestination, is outside the system of cause and effect. But in some views, the issue of <em>Bada</em> (alteration in the divine will) is considered contrary to this general rule. Therefore, in this article, we have tried to explore the relationship between <em>Bada</em> and the change in divine predestination using a descriptive-analytical method. At the end of this paper, we came to the conclusion that God has past and present knowledge of what is happening and has not ceased to create and change destinies. Hence, <em>Bada</em> does not occur in the innate knowledge of God, but it means the revelation and appearance of something from God contrary to what was previously thought.مشیت خداوندی بر این است که امکان محو و اثبات هر چیز در همه اتفاقات و حوادث برای خداوند فراهم شده باشد و برخلاف آنچه یهودیان معتقد بودند، دست خداوند به هیچ وجه در تغییر بسته نباشد. از دیگر سو، تمام علل و اسباب، مظاهر قضا و قدر الاهی‌اند و در هر حادثه‌ای، به اندازه تنوع علل و اسباب، قضا و قدرهای گوناگون وجود دارد. نظام هستی طوری خلق شده که هیچ پدیده‌ای در هستی، از جمله قضا و قدر حق‌تعالی، از سلسله علّی و معلولی خروج و تخلف نکند. اما در برخی دیدگاه‌ها، مسئله «بَداء» منافی این قاعده عمومی انگاشته شده است. به همین ضرورت، در این نوشتار کوشیدیم با روشی توصیفی‌تحلیلی رابطه بداء و تغییر در قضا و قدر خداوند را بکاویم. در پایان این مقاله، بدین نتیجه رسیدیم که خداوند به آنچه روی می‌دهد، علم پیشین و فعلی دارد و از کار آفرینش و ایجاد دگرگونی در مقدرات فارغ نشده است؛ لذا بداء در علم ذاتی خدا رخ نمی‌دهد، بلکه بداء به معنای آشکارشدن و ظهور چیزی است از خدا خلاف آنچه در وهله نخست به نظر می‌رسیده است.https://shia.urd.ac.ir/article_149562_2518c764e0b032ea94f1f6a1f9426178.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823A Methodological Study of Farhad Daftari's Historiography about Ismailismبررسی روش‌شناسانه تاریخ‌نگاری فرهاد دفتری درباره اسماعیلیه205228149569FAفریباعباس پوردانشجوی دکتری، گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمدجاوداناستادیار گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانحمید رضاشریعتمداریدانشیار گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210301The history of Islamic sects and denominations is one of the sciences that have been studied extensively in the present century. Farhad Daftari is one of the most successful scholars in the field of the study of Shiism and Ismailism, who has written many books in this regard. This research seeks to answer the question: "What model and method of historiography has Farhad Daftari used in studying the history of Ismailism?" To answer this question, we carefully and methodically examined his works, including books, articles, interviews, etc. Findings indicate that Daftari has used descriptive, analytical, and comparative historiography methods in his studies. Since this is the first time such a study has been conducted, it is superior to other studies on Ismailism, and its results will be useful and instructive for students and researchers in the field of methodology of Ismaili studies. This research has been done by descriptive-analytical method and data has been collected through scientific documents and library resources.تاریخ فِرَق و مذاهب اسلامی یکی از علومی است که در قرن حاضر مطالعات فراوانی را به خود اختصاص داده است. یکی از محققان موفق در مطالعات تشیع و فرقه اسماعیلیه، فرهاد دفتری است. او تألیفات بسیاری در این حوزه دارد. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که: فرهاد دفتری در بررسی تاریخ و سرگذشت این فرقه تابع چه الگو و روش تاریخ‌نگارانه‌ای است؟ برای رسیدن به پاسخ این پرسش، آثار دفتری را، اعم از کتاب، مقاله، مصاحبه و ...، به‌دقت و روشمند بررسی کردیم. نتیجه به‌دست‌آمده گویای این است که فرهاد دفتری در مطالعاتش از روش‌های تاریخ‌نگارانه توصیفی، تحلیلی و مقایسه‌ای بهره گرفته است. این پژوهش به لحاظ اینکه برای اولین بار صورت گرفته از دیگر پژوهش‌ها در زمینه مطالعات اسماعیلیه ممتاز است و نتایجش برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه روش‌شناسی مطالعات اسماعیلی مفید و راه‌گشا خواهد بود. این مقاله به روش توصیفی‌تحلیلی نوشته شده و روش جمع‌آوری داده‌ها، اسنادی و مدارک علمی و مطالعات کتاب‌خانه‌ای است.https://shia.urd.ac.ir/article_149569_e178bd8cdeb23370ddded43a278b38aa.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823The Time and Origin of the Emergence of Shiism: Review and Criticism of Ghaffari's Claimsزمان و خاستگاه پیدایش تشیع: بررسی و نقد مدعای قفاری229280149563FAقاسمجلائیدانشجوی دکتری تاریخ تشیع اثناعشری، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمدحسننادمدانشیار گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210608The book "The Fundamentals of the Twelver Imami Shiism: A Review and Critique" by Naser Ghaffari has criticized the fundamentals of Shiite belief, including the spatial and temporal origin of the emergence of Shiism. The present study, with the aim of investigating Ghaffari's claim regarding the introduction of Kufa as the origin of Shiism after the assassination of Othman, first draws strategic rules in argumentation and then tries to provide a reasoned criticism of his opinions based on the search for the self-contradiction of the proposition, criticize the foundations and check the adequacy of the reason. The result shows the claim that Shiism arose in Kufa due to the lack of Sunni scholars in that city is in contradiction with another statement by Ghaffari mentioning the names of influential people in that region as Sunni scholars. Similarly, adducing Kufa's distance from Medina and also the non-acceptance of Shiism in other places without proving the absence of signs of Shiism in other cities before or at the same time as Kufa is flawed in its foundations due to the lack of reason and also the presupposition of Shiism as a movement separate from Islam.
.کتاب <em>اصول مذهب </em><em>الشیعة الامامیة الاثنی عشریة</em><em>: عرض و نقد</em> اثر ناصر القفاری بنیان‌های اعتقادی شیعه، از جمله منشأ مکانی و زمانی پیدایش تشیع، را نقد کرده است. پژوهش حاضر، با هدف بررسی مدعای قفاری در باب معرفی کوفه به عنوان خاستگاه پیدایش تشیع، آن هم پس از ماجرای قتل عثمان، ابتدا قواعد راهبردی در مقام استدلال‌آوری را ترسیم کرده و در پی نقد مستدل آرای وی بر اساس جست‌وجو از خودستیزی گزاره، نقد مبانی و بررسی کفایت دلیل است. نتیجه اینکه، برآمدن تشیع در کوفه، آن هم به دلیل فقدان علمای عامه در آن شهر با سخن دیگرِ قفاری، یعنی ذکر نام افراد تأثیرگذار در آن جغرافیا به عنوان علمای اهل سنت، به خودستیزی دچار است. چنان‌که استدلال به بُعد مسافت کوفه از مدینه و نیز استناد به پذیرفته‌نشدن تشیع در نقاط دیگر بدون اثبات فقدان نشانه‌های تشیع در شهرهای دیگر، قبل یا هم‌زمان با کوفه، به کفایت‌نداشتن دلیل و وجود پیش‌فرض تشیع به عنوان جریانی جدا از اسلام به اِشکال در مبانی هم دچار است.https://shia.urd.ac.ir/article_149563_1845bc6b23e2c86365abae4eec1918bc.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823Imamate of Zaydis in Ancient Iranian Zaydi Sources: A Partial Study of the Manuscripts of Kitab al-Ebanaامامت زیدیه در منابع کهن زیدیان ایران: جزء‌پژوهی نسخه‌های خطی کتاب الإبانة257280149568FAمحمد علیصالحیدانشآموخته دکتری فرقه‌های شیعه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانهادینصیریاستادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایرانسیدعلیموسوی نژاداستادیار گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210622Imamate is one of the most important theological issues raised in different Shia sects with many differences. The position of Imam and matters related to Imamate in some Shia sects have been accompanied by exaggerated explanations, and in others, they have been expressed by belittling and degrading the dignity of the Imam. In the meantime, the approach of the followers of Zaydism to Imamate as an important and influential issue has always been the focus of special attention of researchers. This article has paid particular attention to the approach of the Zaydis of the northern region of Iran and their most important figure, Naser Kabir (d. 304 A.H.), and has examined such issues as the definition of Imamate, the necessity of Imam's existence and the reasons, the ways of knowing the Imam, the difference between designated imams and imams of invitation, the conditions and duties of the imams of invitation, the possibility of two imams at the same time, etc. The research has been done by referring to the manuscripts of <em>Al-Ebana</em>, the copies of which have not been published yet, though they are among the most important texts of the Zaydis of northern Iran and reflect the views of Naser Kabir and the followers of the Naseriyah School of Zaydism.<em> Al-Ebana,</em> as a jurisprudential book, was written by Abu Jafar Mohammad ibn Yaghub Hosami, one of the prominent Zaydi scholars in Iran in the fifth century. After writing the book, the Zaydi jurists and scholars of this region added many annotations and notes to it over several centuries.از مهم‌ترین مسائل کلامی که در فرقه‌های مختلف شیعه با تفاوت‌های بسیار مطرح شده، مسئله امامت است. جایگاه امام و شئون مربوط به امامت در برخی فرقه‌های شیعه با تبیینی غالیانه همراه بوده و در برخی دیگر با تقصیر و فروکاستن شأن و منزلت امام بیان شده است. در این میان رویکرد پیروان مذهب زیدیه به مسئله امامت به عنوان شاخه‌ای مهم و تأثیرگذار همواره محل توجه ویژه پژوهشگران بوده است. در این جستار به صورت خاص به رویکرد زیدیان منطقه شمال ایران و مهم‌ترین شخصیت آنان، یعنی ناصر کبیر (متوفای 304 ه.ق.) توجه کرده و مباحثی همچون تعریف امامت، ضرورت وجود امام و دلایل آن، راه‌های شناخت امام، تفاوت امامان منصوص و امامان دعوت، شرایط و وظایف امامان دعوت، امکان دو امام هم‌زمان و ... بررسی شده است. این کار با مراجعه به نسخه‌های مخطوط <em>الإبانة </em>انجام شده است؛ نسخه‌هایی که تاکنون توفیق چاپ و نشر نیافته و در عین حال از مهم‌ترین متون زیدیان شمال ایران و منعکس‌کننده دیدگاه‌های ناصر کبیر و پیروان مکتب ناصریه زیدیه است. متن <em>الإبانة، </em>که کتابی فقهی است<em>، </em>نوشته ابوجعفر محمد بن یعقوب هوسمی، از دانشمندان برجسته زیدیه ایران در قرن پنجم، است. پس از تألیف این کتاب فُقها و دانشمندان زیدی این منطقه در چند قرن حواشی و تعلیقات بسیار بر آن افزودند.https://shia.urd.ac.ir/article_149568_43fa0b28cf8c6d7e58a883315f245e08.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبشیعه پژوهی2423-412582220220823A Methodical Critique of Henri Lammens's View of Fatima (AS) in the Book "Fatima and the Daughters of Muhammad (S)"نقد روشی دیدگاه هانری لامنس درباره حضرت فاطمه (ع) در کتاب فاطمه و دختران محمد (ص)281308149564FAسعیدجازاری معموییاستادیار گروه حقوق زن در اسلام، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20211010Biographical research is one of the most important parts of Western Islamology and the life of the Prophet (S) and his family is the central part of these studies, which is known in Western literature as <em>sirah</em> studies. Henry Lammens is one of the leading researchers in this field who has compiled important works about Islamic hagiography. While studying the biography of the Prophet of Islam, he also did research into the life of Lady Zahra (AS) in a historical-analytical and critical way. Using the descriptive-analytical method, the present article examines his important work in this regard, namely "Fatima and the daughters of Muhammad (S)", and methodologically critiques his views based on four types of critique methods: mimesis criticism, expressive criticism, practical criticism, and objective criticism. In the book, the author strongly supports Ahl al-Bayt (AS), especially Imam Ali (AS) and Lady Fatima (AS), to the extent that the central importance of the personality of Fatima and her children is evident. However, the background of opposition to Islam in Lammens's mind sometimes led him out of justice and neutrality. His not-so-strong search, especially among Shiite narrative sources, is one of the serious shortcomings of the book.
.سیره‌شناسی یکی از مهم‌ترین بخش‌های اسلام‌شناسی غربی به شمار می‌رود و زندگی پیامبر (ص) و خاندانش از بخش‌های محوری این مطالعات است که در ادبیات غرب به مطالعات «سیره» شهرت دارد. هانری لامنس از جمله محققان مطرح در این زمینه است که آثار مهمی در عرصه حاجیوگرافیِ<sup>[i]</sup> اسلامی تدوین کرد. او در ضمن بررسی تاریخ پیامبر اسلام، با روشی تاریخی‌تحلیلی و نقادانه نیز در احوالات حضرت زهرا (ع) تحقیق کرد. مقاله حاضر به روشی توصیفی‌تحلیلی به اثر مهم او در این باب، یعنی <em>فاطمه و دختران محمد (ص)</em>، نظر کرده و به نقد روشی آرای او در این کتاب، بر اساس چهار نوع روش نقد، یعنی نقد محاکاتی، نقد بیانگرانه، نقد کاربردی و نقد عینی، پرداخته است. در کتاب وی، جانبداری‌های چشمگیری از اهل بیت (ع)، خصوصاً حضرت علی و نیز حضرت فاطمه (ع) و اهمیت محوری شخصیت حضرت فاطمه (ع) و فرزندانش مشهود است؛ اما از طرف دیگر، پیش‌زمینه مخالفت با اسلام در اندیشه وی، گاه او را از طریق عدالت و بی‌طرفی خارج کرده است. تتبع نه چندان قوی او، خصوصاً در میان منابع روایی شیعه، از نقص‌های جدی مطالعات لامنس است.
[i]. Hagiographie دانش سیره‌نویسی شخصیت‌های مقدس در مسیحیت (Wagner, 2004: 14).
https://shia.urd.ac.ir/article_149564_1dcd96f4a1e19db6d01e350c53720304.pdf